احادیث و سخنان, سیره عملی و رفتاری

درسنامه – سیره و احادیث امام صادق (ع) – محاسبه نفس

لیس » : محاسبهی نفس از بهترین تمرینها برای کسب وقار و سکینه است. در اهمیت این کار همین بس که در روایت آمده است
و با تمرین و .« منا من لم یحاسب نفسه فی کل یوم [ ۸]؛ آن که هر روز نفس خود را محاسبه نکند از پیروان ما اهلبیت نیست
استمرار است که انسان پخته میشود و ظاهر و باطن خود را آرامش بخشیده، سکون را در وجود خویش حکمفرما میکند. اهل
اما [صفحه ۱۷ ] تری الحبل بتکراره، فی الصخره الصماء » : علم مثالی برای لزوم تکرار و استقامت در مطالعه و تحقیق دارند؛ میگویند
دلوی که با آن از «؟ قد أثرا؛ آیا نمیبینی طنابی که از لیف خرماست بر اثر تکرار و آمد و رفت بسیار، در سنگ خارا اثر کرده است
چاه آب میکشند به یک طناب وصل است، لبه چاه از جنس سنگ، و طناب بسیار نرم است، اما همین طناب نرم آن قدر بر روی
این سنگ کشیده میشود و بالا و پایین میرود که در محل تماس خود با سنگ ساییدگی ایجاد میکند. میگویند علم از آن
طناب لطیفتر نیست و ذهن دانش پژوه نیز از آن سنگ سختتر نیست. پس با تکرار و ممارست همه میتوانند عالم شوند. دانش
پژوهان باید درسها را بارها مطالعه کنند و بر اثر تکرار، در وجود خویش ملکه سازند. برای نهادینه کردن صفات خوب اخلاقی نیز
باید با نفس همین کار را کرد. آن قدر باید آن را تمرین داد تا صفتی در آن به صورت ملکه درآید. حضرت امام صادق
درصدد بیان همین نکتهاند. باید تصمیم گرفت و عمل کرد. به صرف تصمیم کاری از پیش « علیکم » علیه السلام نیز با بیان عبارت
نمیرود. در همین روایت آمده است که شیعیان این نامه را در مصلای خانههای خود قرار میدادند و هر بار که از نماز فارغ
میشدند، آن را مطالعه میکردند. بر اثر عمل به این سفارشها است که بزرگانی همچون ابن ابیعمیر، و محمد بن مسلم [ ۹] و
دیگران پرورش مییابند. نباید از سختی کار ترسید، و باید به خود تلقین کرد که آدم شدن و ایجاد صفات پسندیده در وجود خود
ناممکن نیست. در هیچ کاری نباید احساس ناامیدی به انسان راه یابد؛ زیرا در این صورت موفقیتی به دست نمیآید. سختی کار
نباید انسان را به هراس اندازد، اگر ممکن نبود دیگران هم نمیتوانستند، اما تاریخ گواهی میدهد که کسانی توانستهاند بر قلههای
افتخار قدم نهند و [صفحه ۱۸ ] صاحب اخلاق و رفتار اسلامی در حد اعلای آن شوند. این خود، بالاترین دلیل بر امکان تهذیب
نفس و کسب فضایل اخلاقی است.
صفحه ۱۴ از ۱۰۴
برگرقته از کتاب درسنامه امام صادق علیه السلام نوشته:آیت الله العظمی سید صادق حسینی شیرازی (دام ظله )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *