حوادث، وقایع، هجرت

فرق اسلامی زمان امام صادق

برای بسط اطلاعات خوانندگان ما فرق اسلامی را در این جا بنحو فهرست می نگاریم و بارزترین آن فرق را که اختلاف زیاد داشته اند نقل می کنیم.
۱- اثنی عشریه: فرقه امامیه را گویند که به دوازده امام قائلند اول آنها علی بن ابیطالب و آخر آنها مهدی صاحب العصر است.
۲- احمدیه: آنها که به امامت احمد بن موسی بن جعفر قائلند
۳- اسحاقیه: از شعب کیسانیه منسوب به اسحاق بن عمرو می باشد و سه دسته بوده و از غلات هستند.
۴- اسماعیلیه: معتقد به امامت اسماعیل پسر امام جعفر صادق هستند
۵- کسائیه: از فرق علیائیه معتقد به حلول و غلو هستند و پیروان اصحاب کسائی می باشند.
۶- امریه: از شعب غلات هستند که علی را شریک محمد و رسالت می دانند.
۷- افراطیه: آنها هستند که ائمه را به عالم الوهیت به مرز واجب رسانده اند.
۸- تفریطیه: آنها هستند که خدا را تشبیه به انسان کرده اند.
۹- رؤیتییه: آنها هستند که به دیدار خدا معتقدند.
۱۰- باطنیه: شعبه ای از شیعه اسماعیلیه هستند.
۱۱- باقریه: از فرق شیعه که امامت را به امام باقر ختم نمود و به رجعت او قائلند.
۱۲- بتریه: آنها که پیرو حسن بن صالح شاعر ابتر هستند که در عین حال عقیده به خلافت علی و بیعت شیخین را هم جایز دانسته اند.
۱۳- بدعیه: از شیعه غلات معتقد به تشبیه هستند.
۱۴- بزیغیه: از شعب خطابیه غلاتند که به خدائی امام صادق معتقدند و حضرت صادق از آنها تبری جست.
۱۵- بسلمیه: یا خلالیه از فرق راوندیه و شیعیان بنی عباسند که امامت را با ابوالعباس سفاح می دانند.
۱۶- بشیریه: از شعب مفوضه هستند به زنده بودن امام هفتم معتقدند سر دسته آنها بشیر اسدی است.
۱۷- بقلیه: از تیره قرامطه هستند.
۱۸- بلالیه: از فرق غلات بودند.
۱۹- بومسلمیه: از پیروان راوندیه هستند که ابومسلم خراسانی را امام می دانستند.
۲۰- بنانیه: اصحاب بنان بن سمعان تمیمی نهدی هستند.
۲۱- تعلیمیه: از تیره های اسماعیلیه بوده اند که عقلیات را صحت نمی دانستند.
۲۲- تمیمیه: یا زراریه از فرق غلات بوده اند که سمع و بصر و علم و قدرت را حادث می دانند.
۲۳- تومنیه: پیروان ابی معاذ هستند کبایر را کفر نمی دانند.
۲۴- ثعالبه: پیروان ثعلبه بن عامر بودند که در تکلیف اختلاف داشتند.
۲۵- ثوبانیه: از فرق مرجئه هستند ایمان را فقط معرفت خدا بدون عمل می دانستند.
۲۶- جاحظیه: اصحاب عمر بن بحر جاحظ از تیره معتزله بودند.
۲۷- جارودیه: پیروان ابوالجارود می باشند که در خلافت علی اختلاف داشتند.
۲۸- جبریه: آنها که معتقد بودند هر عمل جبر است نه اختیار.
۲۹- جبائیه: پیروان ابی محمد بن علی الوهاب جبائی است از معتزله هستند.
۳۰- جریریه: اصحاب سلمان بن جریر از فرقه زیدیه هستند.
۳۱- جعفریه: پیروان امام جعفر صادق را گویند و به غیبت و رجعت آن حضرت قائل بودند.
۳۲- جناجیه: از فرق غلات و پیروان عبدالله بن معاویه بن امام جعفر صادق بودند.
۳۳- جهمیه: اصحاب جهم بن صفوان بودند که نفی صفات ازلی نموده موافق معتزله بوده که پنج تیره هستند.
۳۴- جوالقیه: این فرقه از تیره اصحاب هشام بن سالم جوالیقی می باشد و او از هشام بن حکم که از متکلمان شیعه است پیروی کرد.
۳۵- حارثیه: از فرق کیسانیه و از اصحاب عبدالله مداهنی بودند.
۳۶- حازمیه: پیروان حازم بن علی بوده دسته ای از مفوضه هستند.
۳۷- حربیه: از فرق کیسانیه طرفدار امامت عبدالله بن عمرو بن حرب کندی بوده اند.
۳۸- حسینیه: از فرق شیعه تابع حسین بن منصور هستند و دو تیره هستند از فرق زیدیه و شش امامی بوده اند.
۳۹- حلولیه: آنها هستند که به حلول روح خدا در آدم و انبیاء و ائمه معتقد بودند.
۴۰- حمزیه: یا میمونیه از قدریه بودند.
۴۱- خرمیه: از بابک خرم دین سرچشمه گرفته اند.
۴۲- خشبیه: یا سرخابیه پیروان سرخاب طبری از فرق زیدیه بودند.
۴۳- خطابیه: پیروان ابوالخطاب محمد بن ابی زینب اجدع کوفی بوده اند.
۴۴- خلفیه: از فرق زیدیه پیروان خلف بن عبدالصمد بوده اند آنها معتقدند در غیبت امام نماز جماعت جایز نیست.
۴۵- خوارج: یک حزب سیاسی بوده که پس از حکمین در صفین پدیدار شد.
۴۶- ازارقه: پیروان نافع بن ازرق می باشند که علی بن ابی طالب و تمام مسلمانان را کافر می دانند.
۴۷- نجدیه: پیروان نجده بن عامر حنفی هستند که خطاکاران مجتهد را معذور می دانند.
۴۸- بیهقیه: پیروان ابی بیهق بن جابر بوده منکر مسلمین هستند مگر به اقرار پیغمبری او.
۴۹- اباضیه: اباضیه پیروان عبدالله بن اباضی بوده تیره ای از خوارج بودند.
۵۰- صفریه: پیروان زیاد بن اصفر بودند که جنگ با مخالفین را روا نمی دانستند
۵۱- خیاطیه: پیروان ابوالحسن بن عمر بن خیاط استاد ابن کعبی بوده از معتزله بغداد بودند.
۵۲- ذکریه: از فرقه زیدیه منشعب شدند.
۵۳- ذمامیه: از تیره غلات شیعه هستند که جبرئیل را مذمت می کردند.
۵۴- ذمیه: از غلات شیعه و معتقد به خدائی علی هستند.
۵۵- رافضه: پیروان زید بن علی در کوفه بودند.
۵۶- راوندیه: نام شیعیان آل عباس است.
۵۷- رجعیه: از غلات شیعه بوده که به رجعت علی علیه السلام عقیده داشتند.
۵۸- رزامیه: پیروان رزام بودند که امام را پس از علی علیه السلام در محمد حنفیه می دانستند.
۵۹- رشیدیه: پیروان رشید طوسی بودند که معتقد بودند هر کس از هر جوی آب بخورد غرامت بر او واجب است.
۶۰- زیادیه: اصحاب زیاد بن اصغر بودند که جنگ با متقاعدین از جنگ را واجب می دانستند.
۶۱- صفریه: مرتکب محرمات را کافر می دانستند.
۶۲- زیدیه: نام عموم فرقی است که پس از علی بن الحسین سجاد معتقد به امامت به شرط خروج شمشیر بودند.
۶۳- سابه: آنها هستند که زمان خلافت علی ابوبکر و عمر و عثمان راسب می کردند.
۶۴- سبائیه: از فرق غلات پیروان عبدالله بن سبا بودند.
۶۵- سبعیه: نام اسماعیلیه و هفت امامی هستند.
۶۶- سرجونیه: از گروه زیدیه و جارودیه هستند.
۶۷- سرخابیه: تیره بخشبیه هستند.
۶۸- سلمانیه: معتقد به خدائی سلمان فارسی بودند.
۶۹- سلیمانیه: پیروان سلیمان جریر از فرقه زیدیه بودند.
۷۰- سمیطیه: یا شمیطیه پیروان یحی بن ابی سبط بودند که محمد پسر امام صادق را امام می دانستند.
۷۱- سمبادیه: از غلات و تیره حلولیه و تناسخیه از پیروان سنباد در ری بودند.
۷۲- شریعیه: مؤسس آنها ابومحمد حسن شریعی است او از اصحاب امام علی النقی بوده و مدعی نیابت شد.
۷۳- شریکیه: از غلات شیعه بودند که علی را شریک پیغمبر دانسته.
۷۴- شعیبیه: پیروان شعیب بن محمد هم عقیده عجارد بوده بعد به قدری از آنها منشعب شدند.
۷۵- شلمغانیه: از غلات و از اصحاب شملعانی یا غراقریه بوده اند.
۷۶- شیبانیه: پیروان شیبان سلمه خارجی است که با ابومسلم خروج کرد.
۷۷- شیخیه: آنها هستند که به رکن رابع معتقدند و اختلافشان در استنباط احکام از طریق اخبار است.
۷۸- شیطانیه: اصحاب شیطان الطاق بوده که در قبال مؤمن الطاق قیام کردند.
۷۹- شیعه: که نام عمومی پیروان علی علیه السلام بوده که تقسیم به چند فرقه گشته اند.
۸۰- صائدیه: از فرقه غلات پیرو صائد نهدی بودند.
۸۱- صباحیه: از فرق اسماعیلیه و پیروان حسن صباح بودند.
۸۲- صالحیه: تیره اسماعیلیه پیروان حسن بن صالح بوده آنها را به تریه هم گفته اند و چند دسته شدند.
۸۳- صفائیه: آنها هستند که صفات جلال و جمال را از هم جدا نموده.
۸۴- صفریه: پیروان زیاد بن اصفر و از خوارج بوده.
۸۵- صلتیه: پیروان عثمان بن ابی الصلت است که از عجارده منشعب شده اند.
۸۶- ضراریه: پیروان ضرار بن عمر بودند که در صفات خدا اختلاف داشتند و ابوحنیفه القاء شبهه کرد – که خدا به حس ششم دیده می شود.
۸۷- طیاریه: از غلات منسوب به جعفر طیار هستند.
۸۸- عابدیه: از تیره کرامیه می باشند.
۸۹- عباسیه: پیروان عباس پیغمبر را گویند.
۹۰- عبیدیه: پیروان عبید المکتب را گویند که گناه کبیره را فقط شرک می دانند.
۹۱- عجارده: پیروان عبدالکریم عجرد است که چند تیره شدند.
۹۲- علیاویه: پیروان علیاء بن زراع دو سی اسدی از غلات شیعه بودند.
۹۳- عمریه: از شعب خطابیه و معاصر امام صادق بودند.
۹۴- عینیه: از فرق غلات بودند که علی را بر پیغمبر برتری می دادند.
۹۵- غالیه: این نام همه فرقی است که در حق پیغمبر غلو کردند.
۹۶- غرابیه: از فروع خطابیه و گفته علی به پیغمبر از غراب به غراب شبیه تر است.
۹۷- غسانیه: پیروان غسان کوفی است که خوردن گوشت خوک را حرام نمی دانستند.
۹۸- غمامیه: این فرقه از غلات گویند خدا هنگام نماز به صورت ابر به زمین می آید.
۹۹- فاطمیه: پیروان خلفای فاطمی و از فرقه اسماعیلیه هستند.
۱۰۰- فطحیه: پیروان عبدالله افطح فرزندامام صادق بوده او را امام می دانستند.
۱۰۱- قاسمیه: از شعبه زیدیه پیرو قاسم بن ابراهیم طباطبائی
۱۰۲- قرامطه: از غلات فرق اسماعیلیه و قائل به امامت محمد بن اسماعیل بودند.
۱۰۳- قطعیه: آنها هستند که به مرگ امام هفتم قطع امامت نمودند و گاهی قطعیه در مقابل واقفیه به امامیه گفته می شد که شیعه بیست فرقه شد.
۱۰۴- کاملیه: اصحاب ابی کامل بوده که پس از صفین بر علی علیه السلام خورده گیری نمودند.
۱۰۵- کرامیه: پیروان ابی عبدالله محمد بن کرام از فرق صفائیه بودند.
۱۰۶- کربیه: از شعب کیسانیه اصحاب ابوکرب ضریر می باشند.
۱۰۷- کسفیه: از فرق غلات یا مختاریه اصحاب ابوجعفر منصور عجلی بودند.
۱۰۸- کیسانیه: معتقدین به امامت محمد حنفیه بودند و کیسان محل قیام این دسته است.
۱۰۹- کیالیه: پیروان احمد بن کیال می باشند که پس از امام صادق مدعی رسالت و زعامت بود.
۱۱۰- کودیه: غلات اصفهان به این نام خوانده می شدند.
۱۱۱- لاعنیه: از دسته غلاتند که بر ابوموسی اشعری و معاویه و طلحه و زبیر و عثمان و عایشه و غیره لعن می کردند.
۱۱۲- مبارکیه: از تیره اسماعیلیه پیرو محمد بودند بیست نفر اولاد او را امام می دانستند.
۱۱۳- مبیضه: یا سفید جامگان یا مقنعیه از تیره شیعه ابن مقنع بودند.
۱۱۴- متربصه: از مدعیان مدعویت بودند.
۱۱۵- متصوفه – صوفیه: دسته ای از شیعه که به هفت فرقه تقسیم شدند و چهارده سلسله داشته اند.
۱۱۶- مجسمیه: آنها بودند که به تجسم خدا معتقد شدند.
۱۱۷- محدثه: فرقه ای از مرجئه هستند که در امام صادق توقف نمودند.
۱۱۸- محکمه: از خوارج هستند که حروبیه هم گفتند و بر حکمیت اعتراض داشتند.
۱۱۹- محمدیه: طرفداران امامت محمد بن علی هادی هستند و طایفه غلات بودند که پیغمبر را به مقام خدائی رساندند و چند فرقه شدند.
۱۲۰- محمره: نام سفید جامگان غلات حلولی هستند.
۱۲۱- مختاریه: پیروان مختار بن ابی عبیده ثقفی است.
۱۲۲- مخطئه: نام تیره ای از غلات بودند که جبرئیل را خاطی می دانستند.
۱۲۳- مخمسه: آنها بودند که سلمان – مقداد – ابوذر – عمار – عمر بن صیرمی را مصلحین اداره عالم می دانستند.
۱۲۴- مرجئه: از ارجاء به معنی تأخیر گرفته اند زیرا درباره گناه مسلمانان حکمی نمی کنند و استناد به آیه ی قرآن و آخرون مرجون لامر الله اما یعذبهم و اما یتوب علیهم والله علیم حکیم نموده اند.
۱۲۵- مزداریه: اصحاب عیسی بن صبیح بودند – که راهب معتزله می گفتند و سه تیره گشتند.
۱۲۶- مزدکیه: لقب غلات مردم ری است.
۱۲۷- مستثنیه: از فرقه مشبه غلاه شیعه بودند.
۱۲۸- مسوده: سیاه پوشان طرفدار بنی عباس بودند.
۱۲۹- مشبهه: نام آن فرقه ایست که در توحید به تشبه قائلند.
۱۳۰- معتزله: پیروان و اصل بن عطاء غزال است که مخالف حسن بصری بوده.
۱۳۱- معبدیه: از فرق خوارج منشعب شدند.
۱۳۲- معطله: این فرقه ضد مشبهه و از ملاحده هستند.
۱۳۳- معمریه: پیروان معمر بن عباد سلمی بودند که می گفتند خداوند غیر از جسم چیزی نیافریده این فرقه از غلات و از فروع خطابیه هستند.
۱۳۴- مغیریه: پیروان مغیره بن سعید عجلی بودند که مغیره را پس از امام محمد باقر علیه السلام امام می دانند.
۱۳۵- مفضلیه: پیروان مفضل بن عمروجعفی کوفی هستند و چند تیره هستند.
۱۳۶- ملاحده: نام فرقه ای از اسماعیلیه می باشد.
۱۳۷- مکرمیه: پیروان مکرم بن عبدالله عجلی از فروع ثعالبه هستند.
۱۳۸- ممطوره: به معنی سگهای باران خورده است و این نام واقفه است.
۱۳۹- منصوریه: پیروان ابومنصور عجلی است که امامان پس از باقرالعلوم را پیغمبر می دانست.
۱۴۰- منهالیه: اصحاب منهال بن میمون از تیره مشبهه شیعه می باشد.
۱۴۱- مؤلفه: از پیروان امام رضا بوده که بعد به واقفه پیوستند.
۱۴۲- موسویه: یا موسائیه معتقدین به امامت موسی بن جعفر بوده ولی او را قائم آل محمد می دانستند.
۱۴۳- میمیه: از غلات شیعه بودند که علی و محمد هر دو را پیغمبر می شناختند.
۱۴۴- میمونیه: از فرق اسماعیلیه و اصحاب عبدالله بن میمون بودند و چند دسته از عجارده و قدریه و غیره شدند.
۱۴۵- ناصریه: پیروان حمید الدین ناصر بن خسرو علوی اسماعیلی داعی بزرگ فاطمیان در خراسان ماوراء النهر و طبرستان بودند.
۱۴۶- ناووسیه: اصحاب عجلان بن ناوس بوده که گویند امام صادق زنده و نمرده است.
۱۴۷- نجاریه: اصحاب حسین بن محمد نجار می باشند که معتزله شهر ری را تشکیل می داد.
۱۴۸- نجدانیه: پیروان نجده بن عامر حنفی در یمامه را گویند.
۱۴۹- نحلیه: پیروان حسن بن علی نحلی بودند.
۱۵۰- نظامیه: اصحاب ابراهیم بن سیار نظام بوده که با معتزله مختلط شدند.
۱۵۱- نصیریه: یا اسحاقیه از غلات شیعه بودند.
۱۵۲- نعمانیه: پیروان ابوجعفر محمد بن نعمان بودند که موافقین او را مؤمن الطاق و مخالفین شیطان الطاق می گفتد.
۱۵۳- نعیمیه: از فرق زیدیه و اصحاب نعیم بن یمان می باشند.
۱۵۴- واصلیه: پیروان ابوحذیفه واصل بن عطاء غزال بودند.
۱۵۵- واقفیه: این نام هر دسته ایست که بر خلاف اصول توقف نمایند.
۱۵۶- وهابیه: پیروان محمد بن عبدالوهاب نجدی بودند که اکنون بر حجاز سلطه دارند.
۱۶۷- هاشمیه: اصحاب ابوهاشم عبدالله بن محمد حنفیه بودند.
۱۶۸- هذیلیه: پیروان ابوالهذیل علاف شیخ معتزله بودند.
۱۶۹- هریریه: پیروان امامت عباس بن عبدالمطلب هستند.
۱۷۰- هشامیه: پیروان هشام بن سالم جوالیقی و پیروان هشام بن عمرو نوفلی و غیره بودند.
۱۷۱- یزیدیه: نام یکی از فرق شیعه است.
۱۷۲- یعقوبیه: نام فرقه ای از زیدیه است که پیروان یعقوب بن علی کوفی بودند.
۱۷۳- یمانیه: از فرق زیدیه از اصحاب محمد بن یمانی کوفی است.
۱۷۴- یونسیه: از فرق مرجئه و پیروان یوسف نمیری هستند. [۱] .
————–
پی نوشت ها:
[۱] برای بسط اطلاعات راجع به فرق اسلامی به کتاب الملل والنحل شهرستانی – خاندان نوبختی – الفرق بین الفرق و غیره مراجعه شود.
برگرفته از کتاب دانشنامه امام صادق علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *