اصحاب و شاگردان

سفارش و تاکید امام صادق (ع) به تلاش و کوشش و کسب و کار و زراعت

نویسنده گوید: در اخبار و روایات اهل بیت عصمت و طهارت صلوات الله علیهم اجمعین، راجع به کسب و تجارت و زراعت، و
خلاصه به کوشش و کار، تأکید و سفارش بسیاری شده، و از تن پروری و بیکاری و سربار دیگران بودن، نهی شدیدی گردیده.
کسی که برای تأمین زندگی خود و عائلهاش کوشش کند، ،« الکاد علی عیاله کالمجاهد فی سبیل الله » : امام صادق (ع) میفرماید
همانند سربازی است که در جبهه جنگ برای خدا بجنگد. [ ۱۱۴۵ ]. [صفحه ۳۲۰ ] و لذا فقهای شیعه، در کتب فقهیه، کتابی به عنوان
ایراد کردهاند، و در آن کتاب علاوه بر احکام معاملات، روایاتی از ائمه اطهار سلام الله علیهم اجمعین، راجع به « کتاب التجاره »
تأکید و تشویق به کار و کسب، و نهی از ترک تجارت و بیکار زیستن، ذکر نمودهاند که ما به چند روایت، از آن روایات، اشاره
مینماییم: از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود: تجارت: عقل را زیاد میسازد، و ترک تجارت، عقل را زایل میگرداند.
۱۱۴۶ ]. از فضیل بن یسار روایت شده که گفت: به امام صادق (ع) عرض کردم که من تجارت را ترک کردهام. حضرت فرمود: ]
این کار را مکن. در مغازه را باز کن و بساطت را پهن نما، و از خداوند درخواست روزی کن. [ ۱۱۴۷ ]. از اسباط بن سالم بیاع
الزطی نقل شده که گفت: روزی محضر حضرت صادق (ع) بودم، امام از معاذ، فروشنده کرباس، پرسید؛ عرضه داشتند: تجارت را
ترک کرده، حضرت فرمود: ترک تجارت، کار شیطان است. و هر کس کار و کسب را ترک کند، دو سوم عقلش زایل میگردد.
آیا ندانستید که رسول خدا (ص) هنگامی که کاروانی از شام آمد، جنسی از آن کاروان خرید، و بفروخت، و به مقداری که
قرضش را بپردازد استفاده برد؟ [ ۱۱۴۸ ]. و نیز از اسباط بن سالم روایت شده که گفت: به محضر حضرت صادق (ع) وارد شدم، از
احوال عمر بن مسلم پرسید، گفتم: مردی است صالح، و لیکن تجارت را ترک کرده. حضرت سه مرتبه فرمود: ترک تجارت کار
شیطان است… [ ۱۱۴۹ ]. از رسول خدا (ص) روایت شده که فرمود: نه دهم روزی در تجارت است و یک دهم آن در دامداری.
۱۱۵۰ ]. و از حضرت صادق (ع) روایت شده که امیرالمؤمنین (ع) به ایرانیان فرمود: تجارت کنید تا خدا به شما برکت دهد، چون ]
.[ شنیدم از رسول خدا (ص) که فرمود: رزق ده جزء است که نه جزءاش در تجارت و یک جزءاش در سایر کارهاست. [ ۱۱۵۱
[صفحه ۳۲۱ ] امام صادق (ع) فرمود: هر کس مشغول تجارت باشد از مردم بینیاز شود؛ گفته شود: و لو عائلهدار باشد؟ فرمود: و لو
عائلهدار باشد، چون نه دهم روزی در تجارت است. [ ۱۱۵۲ ] و امام صادق (ع) از امیرالمؤمنین (ع) روایت کرده که حضرت فرمود:
به دنبال تجارت بروید که در تجارت بینیازی است برای شما از آن چه در دست مردم است، همانا خدای عزوجل صاحب حرفه
درستکار را دوست میدارد. [ ۱۱۵۳ ]. فضل بن ابیقره گوید: محضر حضرت صادق (ع) بودم، پرسید، از مردی، که چرا امسال به
حج نیامده؛ عرض شد: تجارت را ترک کرده و دستش خالی شده. حضرت که تکیه کرده بود، راست نشست، و فرمود: تجارت را
ترک نکنید تا بیارزش نشوید، تجارت کنید تا خدا برای شما مبارک گرداند. [ ۱۱۵۴ ]. از محمد بن فضیل، از ابیحمزه، از امام باقر
صفحه ۱۴۷ از ۲۸۴
(ع) روایت شده که فرمود: هر کس کار و کوشش کند تا از مردم بینیاز گردد، و بر اهل خانهاش توسعه دهد، و به همسایگانش
نیکی کند، روز قیامت خدا را ملاقات کند در حالیکه صورتش مثل ماه شب چهارده بدرخشد. [ ۱۱۵۵ ]. امام باقر (ع) از رسول خدا
(ص) روایت کرده که فرمود: عبادت هفتاد جزء است، و افضل از تمام عبادات، به دست آوردن حلال است. [ ۱۱۵۶ ]. ائمه اطهار
سلام الله علیهم اجمعین همان گونه که دیگران را به تجارت و کار و کوشش وا میداشتند، خود نیز کار میکردند، و دست از
تلاش و کوشش بر نمیداشتند: در کافی، از عبدالاعلی روایت شده که گفت: امام صادق (ع) را، در روز بسیار گرمی، در یکی از
راههای مدینه دیدم، عرض کردم: قربانت گردم، با آن مقام و منزلتی که در پیشگاه خدا و نسبتی که با رسول اکرم (ص) داری، در
چنین روزی این گونه کوشش و فعالیت و کار میکنی؟ فرمود: ای عبدالاعلی! به دنبال روزی بیرون آمدم تا از مثل تو بینیاز گردم.
۱۱۵۷ ]. و نیز از اسماعیل بن جابر روایت شده که گفت: روزی بر حضرت، در باغ خرمایی که [صفحه ۳۲۲ ] داشت، وارد شدم، ]
دیدم بیلی به دست گرفته و درختها را آب میداد، و پیراهنی از کرباس به تن کرده که بر تنش چسبیده بود. [ ۱۱۵۸ ]. همچنین، در
کافی، از ابیعمر شیبانی روایت شده که گفت: امام صادق (ع) را دیدم که بیلی به دست گرفته و لباس خشنی بر تن کرده و در باغ
خودش کار میکرد و عرق از پشتش میریخت، گفتم: فدایت گردم، بیل را به من بدهید تا من این کار را انجام دهم، فرمود:
دوست میدارم آدمی، در راه طلب روزی، از حرارت آفتاب ناراحت شود. [ ۱۱۵۹ ]. داستان فرستادن حضرت صادق (ع) مصادف را
به مصر، برای تجارت، با هزار دینار طلا که به او مرحمت فرموده بود، معروف، و در کافی نیز نقل شده است. [ ۱۱۶۰ ]. از ابنعباس
روایت شده که رسول خدا (ص)، هنگامی که به مردی نگریست و از اعمالش او را خوش میآمد، سؤال میفرمود: آیا این مرد
شغل و حرفهای دارد؟ اگر میگفتند بیکار است میفرمود: از چشمم افتاد. عرض میکردند: به چه جهت؟ میفرمود: اگر شغلی
نداشته باشد، با دینش زندگی و امرار معاش میکند. [ ۱۱۶۱ ]. امام صادق (ع) فرماید: سه دسته از مردم بدون حساب به بهشت وارد
میشوند: پیشوای عادل، بازرگان راستگو، و پیرمردی که عمرش را در راه طاعت خدا صرف کرده باشد. [ ۱۱۶۲ ]. باید دانست که
پیش نیاز تجارت، فراگیری فقه و یادگیری احکام الهی و حلال و حرام است، تا تاجر را از ورطه حرام و گناه، و در نتیجه دوزخ،
اول ،« الفقه ثم المتجر » ! شنیدم که امیرالمؤمنین (ع) روی منبر میفرمود: ای گروه تجارت پیشه » : دور دارد. اصبغ بن نبات گوید
،[۱۱۶۳] « التاجر فاجر، و الفاجر فی النار الا من اخذ الحق و اعطی الحق » : دانش مذهبی، سپس کوشش اقتصادی. و نیز میفرمود
[ ۱۱۶۴ ]. [صفحه ۳۲۳ ] .« تاجر، فاجر و تبهکار است، و فاجر در آتش، الا آن که داد و ستدش بر اساس حق باشد
برگرفته از کتاب اصحاب امام صادق علیه السلام نوشته: علی محدث زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *