اصحاب و شاگردان

اصحاب و شاگردان امام صادق (ع) – ابان عبدالله ابی عیاش، فیروز بصری

شیخ طوسی (ره) در رجالش گفته: ابان نامش فیروز و اهل بصره است؛ و از تابعین شمرده شده و از اصحاب حضرت سجاد و امام
صفحه ۲۲ از ۲۸۴
سلیم بن » باقر و امام صادق علیهم السلام است [ ۱] و از ضعفاء بوده است. [ ۲]. بان غضائری [ ۳] میگوید: اصحاب گفتهاند که کتاب
۴] از ساختههای اوست. [ ۵]. سید علی بن احمد عقیقی در رجالش میگوید: ابان بن ابیعیاش فاسد المذهب بوده و [صفحه ] « قیس
۲۲ ] سپس به وسیله سلیم بن قیس هلالی به مذهب حق برگشته و داستان او چنین است: هنگامی که حجاج در تعقیب سلیم بود و
قصد کشتن او را داشت، سلیم به ناحیه فارس گریخت و به ابان پناهنده شد. هنگام مرگش که فرا رسید، به ابان گفت: تو بر من
حقی پیدا کردهای. سپس گفت: همانا بدان بعد از رسول خدا (ص) چنین و چنان شد و شرحی از سقیفه برای او نقل کرد. آن گاه
کتابی را به او سپرد؛ و این کتاب را غیر از ابان دیگری نقل نکرده است. [ ۶]. ابان درباره سلیم بن قیس هلالی میگفت: سلیم بن
قیس پیرمردی متعبد و نورانی بود. ابان گوید: بعد از وفات حضرت سجاد (ع) به حج مشرف شدم و با امام باقر (ع) ملاقات کردم و
حدیث سلیم را در محضرش از آغاز تا پایان خواندم. حضرت باقر (ع) گریست و فرمود: سلیم راست گفته است. [ ۷]. نویسنده
گوید: کتاب سلیم از اصول شیعه است و بزرگان مشایخ مانند: برقی و صفار و کلینی و صدوق و نعمانی به آن اعتماد داشتند. علامه
مامقانی بعد از نقل گفتههای ابنغضائری و شیخ طوسی (ره) و دیگران میگوید: بعد از آن که سلیم کتاب را به ابان تسلیم کرده و
از او تعبیر به برادر زاده میکند، نمیتوان ابان را ضعیف شمرد و نسبت جعل کتاب سلیم را به او داد، به علاوه این که عدهای
بزرگان مانند: ابناذینه و ابراهیم بن عمر یمانی و حماد بن عیسی و عثمان بن عیسی از او روایت کردهاند، و وثاقت ابان از وثاقت
سلیم معلوم میگردد و به طور مسلم ابان شیعه و ممدوح است [ ۸] و شاید تضعیف او به دست مخالفین و معاندین صورت گرفته
باشد. مرحوم کلینی از حماد بن عیسی از عمر بن اذینه از ابان بن ابیعیاش از سلیم خداوند بن قیس هلالی نقل کرده که گفت:
شنیدم امیرالمؤمنین (ع) را که حدیث میکرد از پیغمبر (ص) که آن حضرت در سخنش فرمود: دانشمندان دو قسمند: دانشمندی که
علم خود را به کار بندد، پس این رستگار است؛ و دانشمندی که علمش را کنار گذارد، و این به هلاکت افتاده است. همانا
دوزخیان از بوی گند عالم بی عمل در رنجند، و به درستی که پشیمانترین و حسرتمندترین دوزخیان، آن کسی است که در دنیا
بندهای را به سوی خدا خوانده، و آن بنده از او پذیرفته و اطاعت خدا نموده، و خدا به بهشتش در آورده، و خود دعوت کننده را
[صفحه ۲۳ ] به سبب عمل نکردن و پیروی هوس و آرزوی دراز، به دوزخ برده است. اما پیروی هوس، از حق باز دارد و درازی
آرزو آخرت را از یاد برد. [ ۹]. و نیز به همین طریق از ابان بن ابیعیاش از سلیم بن قیس روایت شده که گفت: شنیدم امیرالمؤمنین
(ع) میفرمود که رسول خدا (ص) فرمود: دو خورنده هستند که سیر نمیشوند: خواهان دنیا و خواهان علم. کسی که از دنیا به آن
چه خدا برایش حلال کرده قناعت کند، سالم ماند و کسی که دنیا از راه غیر حلال به دست آورد، هلاک گردد مگر آن که توبه
کند (و مال حرام را به صاحبش بر گرداند). و کسی که علم را از اهلش گیرد و عامل به آن باشد، نجات یابد و هر که منظورش از
.[ طلب علم مال دنیا باشد، بهرهاش همان است (و در آخرت او را نصیبی نیست). [ ۱۰
برگرفته از کتاب اصحاب امام صادق علیه السلام نوشته: علی محدث زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *