احادیث و سخنان

وصیت نامه امام صادق به اصحاب و شیعیان

مرحوم کلینی در ابتدای کتاب روضه کافی می گوید: «این وصیت نامه را امام صادق علیه السلام برای شیعیان خود نوشت و به آنان دستور داد که در آن دقت کنند و همواره به یکدیگر تعلیم دهند و به آن عمل نمایند و آن را نگهداری کنند. اصحاب و شیعیان آن حضرت نیز آن را در نمازخانه ها قرار داده بودند و چون از نماز فارغ می شدند در آن نظر می کردند.» با توجه به این وصیت نامه امام علیه السلام بسیار طولانی است، ما تنها بخشی از آن را که بسیار زیبا و حکمت آمیز است، بیان می کنیم. البته واجب است به چنین وصیت نامه هایی که در برگیرنده ی نکات اخلاقی و ارزش های والای دین اسلام است بیشتر توجه کنیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
«… اما بعد، از خدای خود عافیت [دنیا و آخرت] طلب کنید و بر شما باد به فراغت از دنیا و وقار و آرامش و حیا و دوری از آنچه صالحین از آن دوری می جسته اند، از خدا بترسید و زبان های خود را جز از سخن خیر ببندید، از دروغ و بهتان و گناه و دشمنی پرهیز نمایید؛ چرا که اگر شما زبان های خود را از آنچه خداوند نمی پسندد و شما را از آن باز داشته است، نگه دارید و هر سخنی را نگویید، پاداش شما نزد خداوند نیکو خواهد بود.
مبادا با تندی و خشونت سخن بگویید؛ زیرا این گونه سخن گفتن در جاهایی که خدا کراهت دارد واز آن نهی نموده، سبب پستی بنده و خشم خدا می شود و در آن صورت بنده همان گونه که خداوند فرموده: (صم بکم عمی فهم لا یعقلون) [۱] در روز قیامت کر و گنگ و کور خواهد بود و اجازه سخن گفتن به او داده نمی شود تا بتواند عذری برای خود بیان کند، و بر شما باد به خاموشی، مگر در جایی که برای آخرت شما سودی داشته باشد و پاداشی بر آن بیان شده باشد.
فراوان خدای خود را بخوانید؛ زیرا خداوند از بین بندگان خویش کسانی که اهل دعا هستند را دوست می دارد، و به بندگان خود وعده ی اجابت داده و دعای مؤمنان را در روز قیامت جزء اعمالی قرار می دهد که به سبب آن درجات بهشتی آنان بالا می رود؛ پس تا می توانید در ساعت های شبانه روز خدای خود را یاد کنید؛ زیرا او به شما امر نموده که فراوان او را یاد نمایید و خداوند به یاد هر مؤمنی است که او را یاد کند. [همان گونه که می فرماید: (فاذکرونی أذکرکم و اشکروا لی و لا تکفرون )] [۲] .
و بدانید که احدی از بندگان مؤمن، خدا را یاد نمی کند جز آن که خداوند نیز او را به خوبی یاد خواهد نمود. پس هر چه توان دارید در راه اطاعت خداوند صرف نمایید؛ چرا که هیچ خیری از جانب خداوند به کسی نمی رسد مگر به وسیله ی اطاعت از او و دوری از آنچه او در ظاهر قرآن و باطن آن نهی نموده است.
خداوند در قرآن می فرماید: (و ذروا ظاهرکم الاثم و باطنه) [۳] شما بدانید که هر چه را خداوند امر به اجتناب آن نموده حرام خواهد بود، پس شما از هوس ها و آرای خود پیروی نکنید که گمراه خواهید شد. همانا گمراه ترین مردم نزد خداوند کسی است که از هوی و هوس و نظر خود بدون توجه به راهنمایان الهی [یعنی امامان معصوم علیهم السلام] پیروی کند. و تا می تواند کارهای سودمند انجام دهید؛ زیرا هر کار زشت و یا سودمندی را که انجام دهید برای خود ذخیره نموده اید.
و بدانید که ایمان هیچ بنده ای از بندگان خدا پذیرفته نیست مگر آن که آن بنده از تقدیرات تلخ و شیرین خدای خویش راضی باشد و خداوند پاداش بنده ی صابر و راضی به تقدیرات خود را جز با فضل و کرم خود نخواهد داد و این برای او بهتر از هر چیزی است. و بر شما باد به محافظت از نمازها به ویژه نماز وسطی و به خضوع و تضرع به پیشگاه خداوند، همان گونه که امر الهی به مؤمنان پیشین چنین بوده است.
و از تکبر و بزرگی پرهیز کنید؛ چرا که بزرگی مخصوص خدای عزوجل است و هر که در مقابل او تکبر و بزرگی کند، خداوند کمر او را می شکند و او را در روز قیامت ذلیل و خوار خواهد نمود. و از ظلم و آزار به یکدیگر پرهیز کنید که آن از خصلت های صالحین نیست؛ زیرا هر که به دیگران ظلم کند به خود ظلم نموده و خداوند یاور مظلوم خواهد بود و هر که خدا یاور او باشد غالب و پیروز خواهد شد.
و از حسد پرهیز کنید؛ چرا که ریشه ی کفر، حسد می باشد [چنان که شیطان با حسد ورزیدن کافر شد].
و بترسید از این که علیه مسلمان مظلومی حرکت کنید؛ زیرا اگر او به شما نفرین کند، نفرینش پذیرفته خواهد شد. همانا جد ما رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرمود: «نفرین مسلمان مظلوم مستجاب است.»
و از کمک به یکدیگر دریغ نکنید، چرا که جد ما رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «پاداش کمک نمودن به مسلمان، بهتر و بیش تر از پاداش یک ماه اعتکاف و روزه گرفتن در مسجدالحرام است.»
و بدانید که اسلام به معنای تسلیم است و تسلیم نیز مساوی با اسلام است. پس هر که تسلیم باشد مسلمان خواهد بود و هر که روح تسلیم و اطاعت در او نباشد بهره ای ازاسلام نخواهد داشت و کسی که دوست داشته باشد در حق خود احسان کند باید از خدای خویش اطاعت نماید و هر که از خدای خود اطاعت نماید در حقیقت به خود احسان نموده است.
از معصیت و نافرمانی خدا بترسید و گناه نکنید؛ زیرا هر که به ساحت مقدس خداوند هتک حرمت کند، در نهایت به خود هتک حرمت نموده است و بدانید که بین نیکی و بدی منزلتی نیست. اهل احسان و نیکی به بهشت می روند و اهل زشتی و بدی به آتش خواهند رفت، پس خدا را اطاعت کنید و از معصیت و نافرمانی او بپرهیزید.
————
پی نوشت ها:
[۱] بقره / ۱۷۱٫
[۲] بقره / ۱۵۲٫
[۳] انعام / ۱۲٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام صادق علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *