احادیث و سخنان

وصایای امام صادق به عبدالله بن جندب در تحف العقول

ای فرزند جندب! بر هر مسلمانی که ما را می شناسد لازم است که کردار هر روز و شب خود را بر خویشتن عرضه بدارد و خود حسابگر خویش باشد. پس اگر در اعمال خود، کردار نیکویی دید از خدا خواستار زیادت آن شود و اگر در آنها کردار ناپسندی دید از برای آن از
[صفحه ۱۰۰]
خداوند آمرزش خواهد. خوشا به حال بنده ای که به خاطر نعمتها و زرق و برق های دنیوی که به خطاکاران داده شده، غبطه ی آنان را نخورد و خوشا به حال بنده ای که در پی به دست آوردن آخرت باشد و به خاطر آن تلاش کند. خوشا به حال بنده ای که آرزوهای دروغین او را به خود سرگرم نسازد. ای پسر جندب! کسی که با برادرش ناخالصی کند و او را کوچک شمارد و با او دشمنی کند خداوند آتش را جایگاه او قرار می دهد. و کسی که به مؤمنی حسادت کرد ایمان در قلب او حل می شود (از بین می رود) چنان که نمک در آب. ای زاده ی جندب! کسی که در راه برآورده ساختن نیاز برادرش گام برمی دارد چونان کسی است که میان صفا و مروه سعی می کند. و کسی که نیاز برادرش را به جای آورد همچون کسی است که در راه خدا در خون خویش غلتیده است. و خداوند هیچ مردمی را عذاب نکرد مگر هنگامی که حقوق برادران تهیدستشان را خوار و سبک شمردند. ای فرزند جندب! به شیعیان ما این پغام را برسان و بدیشان بگوی مذاهب گوناگون شما را از راه به در نبرد. به خدا سوگند! ولایت و دوستی ما مگر با پرهیزگاری و اجتهاد در دنیا و یاری کردن برادران در راه خدا، نصیب نمی شود و کسی که به مردم ستم می کند از شیعیان ما نیست. ای فرزند جندب! هر که خود را از دستاوردش محروم سازد همانا برای دیگری گرد آورده است و کسی که از هوای خویش پیروی کرد همانا از دشمنش فرمان برده است و آن کس که به خداوند اطمینان کرد خداوند نیز او را از مهمات امور دنیوی و اخرویش کفایت می کند و آنچه را که از او پوشیده است برایش نگه می دارد. به تحقیق ناتوان شد کسی که برای هر مصیبتی، صبری چاره نکرد و برای هر نعمتی، شکری به جای نیاورد و برای هر سختی آسانی مهیا نساخت. خودت را در هر مصیبتی که در فرزندان یا مال و یا هر سختی که پیشامد می کند صبوری ده، زیرا خداوند امانتی را که داده می ستاند و آنچه را که بخشیده می گیرد تا میزان صبر و سپاسگزاری تو را با آنها امتحان کند. به خداوند امیدوار باش امیدی که تو را بر نافرمانی اش دلیر نکند و از او بترس، ترسی که از رحمتش نومید مکند. بدانچه خداوند برایت قرار داد قناعت کن و چیزی را که نمی توان بدان دست یابی تمنا مکن به وقت ثروت (و راحت) خوشحال و مغرور و وقت فقر بی تاب و ناشکیبا مباش. هیچ گاه درشت خوی و بدخلق مباش که مردم نزدیکی با تو را ناخوش دارند و هیچ گاه سبکی مکن که هر کس تو را شناخت، تحقیرت کند. با کسی که برتر از تو است بد سلوکی مکن و کسی را که فرودست تو است به ریشخند مگیر. از سبک عقلان اطاعت مکن. هیچ گاه بر کفایت کسی تکیه و اعتماد مکن و هنگام انجام هر کاری به نیکی تأمل کن تا پیش از آنکه در ورطه ی آن در افتی و پشیمان شوی، راه ورود بدان را از راه خروجش بازشناسی. نفس خود را دشمنی فرض کن که با آن جهاد می کنی و امانتی بگیر که آن را بازپس می دهی به درستی که تو خود طبیب نفست
[صفحه ۱۰۱]
هستی و نشانه ی سلامتش را می شناسی. درد برایت آشکار شده است و بر درمان نیز ره یافته ای. اگر چیزی به کسی بخشیده ای آن را با بسیار منت گزاردن و یاد آوردن تباه مکن، بلکه به دنبال چیزی که بخشنده ای، بهتر از آن را بیاور زیرا این زیبنده تر به اخلاق تو و ایجاب کننده تر برای گرفتن پاداش در آخرت تو است. بر تو باد خاموشی. اگر خاموشی گزینی تو را چه جاهل باشی و چه عالم، از افراد حلیم می شمرند. همانا خاموشی زینتی است برای تو در نزد دانشمندان و پرده ای است برای تو در نزد نادانان.
خوشا به حال کسی که بینایی خود را در قلبش قرار داد و آن را در چشمش قرار نداد. در عیبهای مردمان مانند خدایگان ننگرید، بل همچون بنده ای در عیوب خود نظر کنید.
مردم بر دو دسته اند: گروهی مبتلا و گروهی در سلامت. پس به مبتلایان رحمت آورید و خدای را به خاطر نعمت عافیت سپاس گویید.
ای پسر جندب! با کسی که از تو بریده بپیوند و به کسی که تو را بی بهره گذارده ببخش و به کسی که به تو بدی کرده، نکویی کن و بر کسی که به تو دشنام داده، سلام گوی و با کسی که با تو به ستیز برخاسته، به انصاف رفتار کن و از کسی که به تو ستم روا داشته، درگذر همان طور که تو دوست می داری او از تو درگذرد به گذشت و عفو خدا از خود نظر کن. مگر نمی بینی خورشیدش بر نیکان و بدان می تابد و بارانش بر درست کاران و خطاکاران می بارد.
ای فرزند جندب! در برابر چشمان مردم صدقه مده تا تو را پاک شمارند، اگر چنین کنی پاداشت همان است که گرفتی، اما آن چنان رفتار کن که اگر صدقه را به دست راستت دادی دست چپت از آن بویی نبرد، همانا کسی که به خاطرش در نهان صدقه می دهی تو را به آشکار پاداش خواهد داد.
هرگز برای کسی زیبنده نیست در حالی که در جایگاه های نیکان قرار دارد به کردار بدان طمع بندد. ای زاده ی جندب! خداوند، عزوجل در قسمتی از آنچه که وحی کرد، فرموده است: به درستی که نماز را از کسی می پذیرم که برای عظمت من فروتنی کند و به خاطر من خود را از شهوات دور بدارد. روزش را با ذکر من به سر برد و بر خلق من بزرگی نکند. گرسنه را خوراک دهد و عریان را جامه بپوشاند. به مصیبت دیده رحمت آورد و غریب و بی پناه را جای و پناه دهد. پس این کسی است که نورش چونان خورشید می درخشد، من او را در کنف عزت خود حفظ می کنم و فرشتگانم را به نگاهبانی از او می گمارم. او مرا می خواند من نیز اجابتش می کنم و از من خواهش می کند و من نیز به او می بخشم.
[صفحه ۱۰۲]
برگرفته از کتاب سیره معصومان امام صادق علیه السلام نوشته آقای محسن امین عاملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *